‘Waar heb dat voor nodig?’, ‘Pardon… reeds!’, ‘Wordt het toch nog gezellig.’
Nog altijd hoor ik ze mezelf gebruiken, uitroepen in de jaren 70 populair gemaakt door Wim T. Schippers. Wat kunnen we van hem leren?
Schippers die 10 juni op 83-jarige leeftijd overleed, was tv-maker, beeldend kunstenaar, acteur, stemacteur, zanger en vooral ook tekstschrijver. Hij schreef scenario’s, liedteksten, hoorspelen, gedichten, columns en toneel.
Zijn taal was ongrammaticaal, onlogisch en vaak onbegrijpelijk. Met absurde teksten, struikelende acteurs en amateuristisch camerawerk maakte Schippers chaotische tv-shows. We lachten ons slap, mijn vrienden en ik, we wisten nog niet dat het kunst was.
Tegelijkertijd ergerden veel Nederlanders, waaronder mijn vader, zich wild aan de shows. Toch liet hij zich verleiden om á la Van Oekel – met pruik op en elektrische gitaar om – op zijn dochters bruiloft onze voordracht te ontregelen. Want grappig was dat wèl.
Vooral bij babyboomers had Schippers groot succes. Liedjes als ‘Ik ben Gerrit’, ‘Zuurkool met vette jus’, ‘Hoe kan dat nou? – tekst Wim T. Schippers – werden hits. Zijn woordvondsten ‘gekte’, ‘pollens’ en ‘kutzwager’ haalden de Van Dale. TV- en radioseries als ‘De lachende scheerkwast’ en ‘Ronflonflon’ sloegen aan, net als zijn Ernie-stem in Sesamstraat en de Van Oekel-stripalbums. Niet te vergeten zijn pindakaasvloer. Wim T. Schippers was overal.
Inmiddels begrijp ik dat Schippers’ werk kunst is. Hij slaagde erin te laten zien wat aan het alledaagse ook vaak absurd is, waaronder de taal. Schippers schiep eigen regels. Wil je ze ook eens proberen? Doe dit.
- Laat zinnen ontsporen of maak ze niet af. Wissel van onderwerp zonder enige aanleiding, doe de non-sequitur.
- Voer een eigen grammaticale logica door. Foutief, dus ook: goedief, tentoonstelling dus ook: teruikstelling, bakken – niet bakte maar biek.
- Hang absurde redeneringen op. ‘Jammer, maar helaas.’ ‘Dat is logisch, maar daarom klopt het niet.’
Verdomd interessant dit? In de training Sneller en beter beleid schrijven leer je welke regels je beter kunt eerbiedigen, in Creatief tekstschrijven welke je ook eens moet overschrijden.
Meer taalvondsten in: Ingmar Heytze, Vrouwkje Tuinman. Verdomd interessant maar gaat u verder. (Sdu. 2000).